Ο ρόλος του Κέντρου Πρόληψης Ζωγράφου στην πρόληψη των εξαρτήσεων
και την ενίσχυση της ψυχοκοινωνικής υγείας
Το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας του
Δήμου Ζωγράφου, σε συνεργασία με τον ΕΟΠΑΕ, συνεχίζει δυναμικά το έργο του, υλοποιώντας δράσεις πρόληψης των εξαρτήσεων και προαγωγής της ψυχικής υγείας τόσο στην κοινότητα όσο και στο σχολικό πλαίσιο.
Με βασικούς άξονες την ενημέρωση, τη στήριξη και την ενδυνάμωση παιδιών, γονέων, εκπαιδευτικών και ενήλικων πολιτών, το Κέντρο Πρόληψης λειτουργεί προληπτικά απέναντι σε κάθε μορφή εξάρτησης, αναπτύσσοντας σχέσεις εμπιστοσύνης και συνεργασίας με τους κοινωνικούς φορείς της περιοχής.
Ακολουθεί ένα σύντομο ενημερωτικό σημείωμα για τις δράσεις του Α’ εξαμήνου του 2025.
Α’ Εξάμηνο 2025
Βιωματικές Συναντήσεις και Σεμινάρια για Γονείς
Στο πλαίσιο της διαρκούς συνεργασίας και δικτύωσης με τη σχολική κοινότητα, το Κέντρο Πρόληψης είχε πραγματοποιήσει, την προηγούμενη χρονιά, ενημερωτικές συναντήσεις με εκπροσώπους των Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων όλων των Δημοτικών και Γυμνασίων του Δήμου Ζωγράφου. Οι συναντήσεις αυτές αποτέλεσαν τον συνδετικό κρίκο για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των δράσεων γονέων που ακολούθησαν το πρώτο εξάμηνο
του 2025, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τη συνεργασία ανάμεσα στο Κέντρο Πρόληψης, τη σχολική κοινότητα και τις οικογένειες.
1. Β’ Κύκλος Βιωματικών Συναντήσεων για Γονείς Εφήβων – «Συζητώντας για την
Εφηβεία»
Η δράση απευθυνόταν σε γονείς μαθητών/-τριών γυμνασίου και αποτέλεσε συνέχεια του πρώτου κύκλου συναντήσεων που πραγματοποιήθηκαν τον Μάιο – Ιούνιο 2024.
Οι γονείς που συμμετείχαν εξέφρασαν την επιθυμία να συνεχίσουν και να εμβαθύνουν σε θέματα που σχετίζονται με την ενδυνάμωση του γονεϊκού τους ρόλου κατά την εφηβεία.
Το Κέντρο Πρόληψης ανταποκρίθηκε άμεσα σε αυτή την ανάγκη, υλοποιώντας εννέα (9) δίωρες βιωματικές συναντήσεις από τον Οκτώβριο 2024 έως και τα τέλη Ιανουαρίου 2025, με συμμετοχή δεκαέξι (16) γονέων.
2. Σεμινάριο Γονέων Παιδιών Δημοτικού – «Η Επικοινωνία στην Οικογένεια»
Η δράση αυτή σχεδιάστηκε με στόχο την ενίσχυση της επικοινωνίας μέσα στην
οικογένεια.
Στις 3 Φεβρουαρίου 2025 πραγματοποιήθηκε ανοικτή ενημερωτική συνάντηση γνωριμίας, μετά την οποία συγκροτήθηκαν τρεις ομάδες (ένα πρωινό και δύο απογευματινά τμήματα), με συνολικά είκοσι επτά (27) συμμετέχοντες γονείς. Το σεμινάριο περιλάμβανε δώδεκα (12) δίωρες συναντήσεις ανά τμήμα και ολοκληρώθηκε στα τέλη Μαΐου 2025. Οι συμμετέχοντες γονείς και των δύο δράσεων είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν, να ανταλλάξουν απόψεις και να αξιοποιήσουν τις διεργασίες των βιωματικών ομάδων προς ενίσχυση του γονεϊκού τους ρόλου, μέσα από ενεργό συμμετοχή, ανταλλαγή εμπειριών και συναισθημάτων.
Παρεμβάσεις στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση
Α. Επιμόρφωση δασκάλων
• Διήμερο βιωματικό σεμινάριο εκπαίδευσης στο υλικό πρόληψης «ΟΙ Ιππότες της Στρογγυλής Τάξης σε Επικίνδυνες Αποστολές» [του Κέντρου Πρόληψης Αθηνά Υγεία]: συμμετείχαν 10 εκπαιδευτικοί. Το σεμινάριο είχε διάρκεια 10 ώρες και συνδιοργανώθηκε με τον Υπεύθυνο Αγωγής Υγείας της Α’ Αθήνας. Σε συνέχεια του σεμιναρίου πραγματοποιήθηκαν 4 συναντήσεις υποστήριξης [6 ώρες] στην εφαρμογή του σε 2 εκπαιδευτικούς που υλοποίησαν το πρόγραμμα στην τάξη τους [12ο Δημοτικό, τάξη Γ].
• Εκπαίδευση και υποστήριξη στην εφαρμογή στην τάξη του υλικού πρόληψης «Γυμνάσιο Ερχόμαστε! Η μετάβαση από το δημοτικό στο γυμνάσιο» [των Κέντρων Πρόληψης Ζωγράφου και Καλλιθέας, Μοσχάτου-Ταύρου]. Πραγματοποιήθηκαν συνολικά 18 δίωρες συναντήσεις. Συμμετείχαν 4 εκπαιδευτικοί στης ΣΤ’ τάξης από το 3ο και το 6ο δημοτικά σχολεία Ζωγράφου. Οι εκπαιδευτικοί υλοποίησαν το πρόγραμμα 12 συναντήσεων στις τάξεις τους κατά τη σχολική χρονιά 2024-25. Το Κέντρο Πρόληψης συνεργάστηκε με το 1ο και το 3ο Γυμνάσιο Ζωγράφου προκειμένου να οργανωθούν οι 4 ενημερωτικές επισκέψεις των μαθητών και μαθητριών των συγκεκριμένων τμημάτων Στ’ στα γυμνάσια. Για την περαιτέρω υποστήριξη του προγράμματος το ΚΠ υλοποίησε δύο επιπλέον συναντήσεις με τα τμήματα του 3ου Δημοτικού.
Β. Υποστήριξη των εκπαιδευτικών στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των Εργαστηρίων
Δεξιοτήτων στα δημοτικά.
Τα τελευταία χρόνια και προκειμένου για την οργανωμένη υλοποίηση προγραμμάτων πρωτογενούς πρόληψης μέσω των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων στα δημοτικά σχολεία, προτείνουμε συνεργασία με εκπαιδευτικούς που ενδιαφέρονται καθ’ όλη την σχολική χρονιά. Στο πλαίσιο των εβδομαδιαίων συναντήσεων μας, οι εκπαιδευτικοί εκπαιδεύονται στη φιλοσοφία της πρωτογενούς πρόληψης, στο σχεδιασμό και την υλοποίηση ολοκληρωμένων και στοχοθετημένων βιωματικών προγραμμάτων πρόληψης στην τάξη τους, στην αξιοποίηση της διεργασίας της τάξης, ενώ παράλληλα ενδυναμώνονται στο ρόλο τους.
Την σχολική χρονιά 2024-25 πραγματοποιήθηκαν οι παρακάτω συνεργασίες:
– Συνεργασία με 2 τμήματα της Α’ στο 3ο Δημοτικό. Συμμετείχαν 2 εκπαιδευτικοί σε 26 δίωρες συναντήσεις στο ΚΠ. Μέσα από την εκπαίδευση στην αναγνώριση κι έκφραση συναισθημάτων δουλέψαμε την γνωριμία, την συνεργασία των παιδιών και το κλίμα της τάξης. ΟΙ εκπαιδευτικοί υλοποίησαν τις συναντήσεις με τα παιδιά στην τάξη [δύο μονόωρες συναντήσεις ανά εβδομάδα]. Η εμπειρία των παιδιών αποτυπώθηκε σε αναμνηστικό βιβλιαράκι ημερολόγιο που συμπλήρωναν μετά από κάθε συνάντηση στην τάξη. Η διεργασία των 2 τμημάτων παρουσιάστηκε στους γονείς των παιδιών και στο σχολείο μέσα από μία πρωτότυπη θεατρική παράσταση στην οποία πρωταγωνίστησαν τα ίδια τα παιδιά.
– Συνεργασία με 1 τμήμα της Δ’ στο 3ο Δημοτικό. Πραγματοποιήθηκαν 20 δίωρες συναντήσεις με την εκπαιδευτικό του τμήματος και 16 δίωρες συναντήσεις στην τάξη [18 παιδιά]. Μέσα από το πρόγραμμα δουλέψαμε το κλίμα της τάξης, την αποδοχή, το σεβασμό, την επικοινωνία και την συνεργασία. Οι μαθητές και οι μαθήτριες με την δασκάλα τους οργάνωσαν μία δράση ευαισθητοποίησης σε όλο το σχολείο κατά την οποία παρουσίασαν την εμπειρία τους σε κάθε τμήμα χωριστά.
– Συνεργασία με 3 τμήματα της Ε’ στο 8ο Δημοτικό. Συμμετείχαν 3 εκπαιδευτικοί σε 25 δίωρες συναντήσεις στο Κέντρο Πρόληψης. Οι εκπαιδευτικοί υλοποίησαν το προτεινόμενο πρόγραμμα στις τάξεις τους [εβδομαδιαίες συναντήσεις όλη τη σχολική χρονιά] που είχε σα στόχο την ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας, συνδιαλλαγής, συνεργασίας, αποδοχής της διαφορετικότητας, αλληλοσεβασμού, πολιτειότητας. Για την υποστήριξη των προγραμμάτων στις τάξεις πραγματοποιήθηκαν από το ΚΠ επιπλέον 5 δίωρες συναντήσεις στα τμήματα. Δημιουργήσαμε βιβλιαράκι/ημερολόγιο αποτίμησης του προγράμματος όπου το κάθε παιδί κατέγραφε την εμπειρία του. Τέλος, και τα τρία τμήματα [67 παιδιά] συναντήθηκαν σε μία ολομέλεια όπου αντάλλαξαν εντυπώσεις και συνομίλησαν για τα εργαστήρια στα οποία συμμετείχαν.
– Συνεργασία με 2 τμήματα της Στ’ στο 8ο Δημοτικό. Με τις 2 εκπαιδευτικούς που συνεργαστήκαμε σχεδιάσαμε ένα πρόγραμμα προετοιμασίας των παιδιών για το γυμνάσιο αξιοποιώντας παραδοσιακά παραμύθια και το εκπαιδευτικό υλικό «Γυμνάσιο Ερχόμαστε!». ΟΙ εκπαιδευτικοί συμμετείχαν σε 23 δίωρες συναντήσεις στο ΚΠ και υλοποίησαν τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων στα τμήματά τους όλη τη σχολική χρονιά σε εβδομαδιαία βάση. Υποστηρικτικά στο πρόγραμμα πραγματοποιήθηκαν 4 συναντήσεις ανά τμήμα από το ΚΠ, επιπλέον πραγματοποιήθηκε και μία ολομέλεια των τμημάτων όπου τα 36 παιδιά συναντήθηκαν και συνεργάστηκαν σε δραστηριότητες. Το ΚΠ σε συνεργασία με το 4ο Γυμνάσιο Ζωγράφου οργάνωσε τις επισκέψεις των 2 τμημάτων σε αυτό.
– Τέλος, το ΚΠ υποστήριξε με εποπτικές συναντήσεις 2 εκπαιδευτικούς δημοτικών
σχολείων της Καισαριανής [4ο και 7ο] μετά από αίτημά τους [18 συναντήσεις των 90’ και 6 μονόωρες αντίστοιχα].
Με τις παραπάνω δράσεις υποστηρίξαμε την υλοποίηση 12 μακρόχρονων [όλη την σχολική χρονιά] και 2 βραχύχρονων [από 5 έως 7 συναντήσεις] προγραμμάτων πρόληψης σε ισάριθμα 14 τμήματα στα δημοτικά σχολεία. Για τις δράσεις στα δημοτικά υπήρξε συνεργασία και επικοινωνία με τον Υπεύθυνο Αγωγής Υγείας Α’ Αθήνας [10
συναντήσεις], καθώς και με τις Διευθύνσεις των σχολείων που συμμετείχαν.
Παρεμβάσεις στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση
Α. Υποστήριξη Γονέων και Εκπαιδευτικών
• 5ο ΓΕΛ Ζωγράφου: Δημιουργία και συντονισμός ομάδας γονέων (15 άτομα) με σκοπό την ενίσχυση του γονεϊκού ρόλου, την κατανόηση των αναγκών των εφήβων και τη βελτίωση της επικοινωνίας στην οικογένεια (9 δίωρες συναντήσεις) .
• 4ο ΓΕΛ Ζωγράφου: Παρέμβαση σε ομάδα 10 εκπαιδευτικών, με στόχο την ενδυνάμωση του ρόλου τους, την αναγνώριση των αναγκών των μαθητών και την προώθηση της συνεργατικής σχολικής κουλτούρας (5 δίωρες συναντήσεις).
Β. Δράσεις σε Σχολικές Μονάδες: Γυμνάσια και Λύκεια. Όλες οι δράσεις στα σχολεία πραγματοποιήθηκαν μέσα από δύο δίωρες συναντήσεις με το κάθε τμήμα, ακολουθώντας προσεγγίσεις εμπλουτισμένες με βιωματικές ασκήσεις. Με την ενεργή συμμετοχή των μαθητών, το ζητούμενο στο μαθητικό πληθυσμό είναι να προαχθεί η ομαλή συνεργασία, να αναπτυχθούν μια σειρά κοινωνικών δεξιοτήτων- όπως παραδείγματος χάριν οι επικοινωνιακές δεξιότητες, δεξιότητες αυτορρύθμισης κ.α. προάγοντας την ψυχοκοινωνική τους υγεία και ενισχύοντας προστατευτικούς παράγοντες που λειτουργούν δραστικά στην πρόληψη των εξαρτήσεων.
• 1ο ΕΠΑΛ Ζωγράφου: Παρέμβαση σε 25 μαθητές της Α ́ τάξης, με θέμα «Κάπνισμα και Διαδίκτυο», με στόχο την ευαισθητοποίηση και την πρόληψη εξαρτητικών συμπεριφορών.
• 6ο ΓΕΛ Ζωγράφου: Συμμετοχή 90 μαθητών της Α ́ τάξης, με στόχο την ενίσχυση κοινωνικών δεξιοτήτων και την ομαδική συνεργασία.
• 3ο Γυμνάσιο Ζωγράφου: Παρέμβαση σε 200 μαθητές της Β’ και Γ’ τάξης, με έμφαση στην κατανόηση των αναγκών των εφήβων και στη στήριξη της μαθητικής κοινότητας στη διαχείριση των προκλήσεων της εφηβείας.
• 6ο Γυμνάσιο Ζωγράφου: Ενημέρωση 170 μαθητών των Α’ και Β’ τάξεων για ζητήματα εξαρτήσεων και επικίνδυνων συμπεριφορών, με στόχο την ενίσχυση της κριτικής σκέψης και της προσωπικής ευθύνης.
Παρεμβάσεις στην Κοινότητα
Ομάδα Θεατρικής και Δημιουργικής Έκφρασης Ενηλίκων.
Πρόκειται για μια καινοτόμα δράση που έχει στόχο την ευαισθητοποίηση σε θέματα πρωτογενούς πρόληψης και κοινότητας, την ενδυνάμωση και την ανάπτυξη ψυχοκοινωνικών δεξιοτήτων μέσα από θεατρικούς αυτοσχεδιασμούς και την αξιοποίηση διάφορων δημιουργικών μέσων. Η ομάδα ξεκίνησε την λειτουργία της τον Ιανουάριο του 2025, και τον Ιούνιο ολοκλήρωσε την α’ φάση λειτουργίας της [19 δίωρες συναντήσεις]. Στη β ́ φάση τα θέματα που επεξεργαστήκαμε θα διαμορφωθούν σε ένα θεατρικό κείμενο που θα παρουσιαστεί στον δήμο μέσα από μια παράσταση όπου θα πρωταγωνιστήσουν τα μέλη της ομάδας. Στην ομάδα συμμετέχουν 9 άτομα. Η ομάδα συντονίζεται από κοινού από ένα στέλεχος πρόληψης και έναν εξωτερικό συνεργάτη θεατρολόγο σκηνοθέτη. Η παράσταση θα ανεβεί στα μέσα Δεκεμβρίου.
Ατομική Συμβουλευτική – Στήριξη Δημοτών
Το Κέντρο Πρόληψης ανταποκρίθηκε σε δεκαπέντε (15) αιτήματα βοήθειας από δημότες, σε συνεργασία με τις υπηρεσίες του Δήμου (Συμβουλευτικό Κέντρο Οικογένειας). Οι ατομικές συναντήσεις στόχευαν στην ψυχοκοινωνική ενδυνάμωση και στη διαχείριση προσωπικών και οικογενειακών δυσκολιών.
Το Κέντρο Πρόληψης Ζωγράφου συνεχίζει να στέκεται δίπλα στην κοινότητα με επιστημονικά τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, εστιάζοντας τόσο στην πρόληψη των εξαρτήσεων όσο και στην ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας, της επικοινωνίας και των υγιών σχέσεων σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής ζωής.
Όλες οι υπηρεσίες του Κέντρου Πρόληψης παρέχονται δωρεάν.